Strona główna  /  Rozwój  /  Kiedy dziecko zaczyna wspinać się na meble?

Kiedy dziecko zaczyna wspinać się na meble?

Rozwój
Dziecko wspinające się na krzesło

Dziecko zwykle zaczyna wspinać się na meble około 9.–12. miesiąca życia, gdy uczy się podciągać do stania i coraz pewniej utrzymuje pozycję pionową. To naturalny etap rozwoju, a nie „niegrzeczne zachowanie”. Najważniejsze zadanie rodzica polega nie na ciągłym zakazywaniu, lecz na asekuracji i zabezpieczeniu przestrzeni.

Dlaczego dziecko się wspina?

Wspinanie pojawia się wtedy, gdy maluch odkrywa nową perspektywę i chce samodzielnie sprawdzać możliwości własnego ciała. Powtarzanie tej samej czynności nie wynika z uporu w dorosłym rozumieniu. Dziecko ćwiczy umiejętność, która właśnie stała się dla niego ważna.

W pedagogice Marii Montessori taki okres opisuje się jako fazę wrażliwą, czyli czas szczególnej gotowości do zdobywania określonych kompetencji. W przypadku wspinania chodzi przede wszystkim o ruch, równowagę i orientację w przestrzeni. Dziecko wielokrotnie próbuje, ponieważ w ten sposób porządkuje doświadczenia i stopniowo zwiększa kontrolę nad ciałem.

Podczas wspinaczki rozwijają się między innymi:

  • Motoryka duża – pracują mięśnie nóg, rąk, brzucha i pleców, a dziecko wzmacnia całe ciało.
  • Równowaga – układ przedsionkowy, nazywany zmysłem równowagi, pomaga oceniać kierunek ruchu i utrzymywać stabilną pozycję.
  • Czucie głębokie – układ proprioceptywny dostarcza informacji o ułożeniu kończyn bez konieczności patrzenia na nie.
  • Planowanie ruchu – praksja oznacza zdolność zaplanowania i wykonania złożonej czynności, na przykład postawienia stopy na wyższym poziomie i przeniesienia ciężaru ciała.
  • Orientacja przestrzenna – dziecko ocenia wysokość, odległość i położenie przedmiotów względem własnego ciała.
  • Poczucie sprawczości – osiągnięcie celu wzmacnia wytrwałość, odwagę i przekonanie, że można samodzielnie wpływać na otoczenie.

Nie każde dziecko zaczyna wspinać się w tym samym czasie. Jedno szybko podciąga się na kanapie, inne dłużej skupia się na raczkowaniu lub chodzeniu przy meblach. Różnica wieku sama w sobie nie świadczy o lepszym ani gorszym rozwoju.

Jak wspierać dziecko, dbając o bezpieczeństwo?

Zakaz często nie rozwiązuje problemu. Maluch może jeszcze nie rozumieć jego przyczyny, a samo zdejmowanie go z mebla nie uczy, jak ocenić wysokość ani jak bezpiecznie wrócić na podłogę. Dlatego przydatniejsza jest spokojna asekuracja. Rodzic pozostaje blisko, obserwuje ruch i w razie potrzeby pomaga, ale nie wyręcza przy każdej próbie.

Jedną z pierwszych umiejętności, których warto uczyć, jest schodzenie tyłem. Gdy dziecko dociera do krawędzi łóżka lub niskiego, stabilnego podestu, pokaż mu, jak obrócić się brzuchem do mebla, oprzeć dłonie i opuszczać nogi jedna po drugiej. Nauka wymaga wielu powtórzeń, dlatego przez pewien czas nadal potrzebna będzie bliska asekuracja.

W domu warto sprawdzić przede wszystkim te elementy:

  • Stabilność mebli – regały, komody, szafki i telewizory powinny być zabezpieczone przed przewróceniem, najlepiej przez trwałe zakotwiczenie do ściany zgodnie z zaleceniami producenta.
  • Przedmioty na wysokości – usuń z krawędzi obrusy, ciężkie dekoracje, szklane naczynia i rzeczy, za które dziecko może pociągnąć.
  • Drogę wspinania – odsuń meble od parapetów, balustrad i innych miejsc, w których wspinaczka prowadzi do szczególnie wysokiej lub trudnej do kontrolowania pozycji.
  • Podłoże i ostre krawędzie – zabezpiecz miejsca, przy których dziecko często ćwiczy, ale nie zastępuj nadzoru samymi ochraniaczami i matami.
  • Obecność dorosłego – podczas wspinania na wyższe elementy pozostań w zasięgu ręki, zamiast obserwować dziecko z drugiego końca pomieszczenia.

Nie trzeba usuwać z domu wszystkich mebli ani zatrzymywać każdej próby wejścia na kanapę. Należy jednak rozróżnić niską, stabilną powierzchnię od parapetu, stołu czy kuchennej wyspy. W tych drugich sytuacjach spokojnie przerwij ruch i przenieś aktywność w bezpieczniejsze miejsce. Dziecko potrzebuje granicy związanej z realnym zagrożeniem, a nie zakazu każdej formy ruchu.

Asekuracja nie oznacza biernego przyglądania się. To obecność, przygotowana przestrzeń i pomoc udzielona wtedy, gdy dziecko nie potrafi jeszcze bezpiecznie wykonać kolejnego ruchu.

Dobrym rozwiązaniem jest także zapewnienie alternatywy: niskiego materaca, stabilnego stopnia do ćwiczeń pod kontrolą dorosłego albo bezpiecznej konstrukcji ruchowej dopasowanej do wieku. Taka przestrzeń pozwala zaspokoić potrzebę wspinania bez kierowania jej wyłącznie na meble.

Jak przebiega „alpinistyczny” etap rozwoju?

Wspinanie zwykle rozwija się stopniowo. Kolejne próby mogą wyglądać następująco:

  1. Dziecko podciąga się do klęku przy stabilnym meblu.
  2. Przenosi ciężar ciała na stopy i próbuje wstać.
  3. Utrzymuje pozycję stojącą przy podporze, ugina i prostuje kolana.
  4. Przesuwa się bokiem wzdłuż mebla, ćwicząc równowagę i przenoszenie ciężaru.
  5. Próbuje wejść na niską powierzchnię, a z czasem uczy się schodzić tyłem.

Nie każde dziecko przechodzi te etapy w identycznej kolejności. Niektóre długo pozostają przy chodzeniu bokiem, inne szybciej podejmują próby wejścia na kanapę. Nie należy przyspieszać pionizacji ani porównywać dziecka z rówieśnikami.

Kiedy warto zachować czujność?

Sama chęć wspinania się nie jest powodem do niepokoju. Konsultacji z fizjoterapeutą dziecięcym wymaga natomiast sytuacja, w której ruch wyraźnie odbiega od dotychczasowego rozwoju dziecka. Zwróć uwagę na stałą asymetrię, na przykład korzystanie niemal wyłącznie z jednej strony ciała, wspinanie się zawsze jedną nogą albo poruszanie się tylko w jednym kierunku.

Warto zasięgnąć opinii specjalisty także wtedy, gdy po kolejnych miesiącach nie pojawiają się żadne postępy w kontroli ciała, dziecko nie podejmuje prób pionizacji mimo wieku i innych oznak gotowości do ruchu albo wyraźnie unika obciążania jednej kończyny. Pojedyncza cecha nie musi oznaczać problemu, ale jej utrzymywanie się lub współwystępowanie kilku sygnałów uzasadnia ocenę rozwoju.

Pamiętaj, że każdy rozwój jest indywidualny. W razie wątpliwości skonsultuj się z fizjoterapeutą dziecięcym.


Artykuł nie stanowi porady medycznej i powstał wyłącznie w celach informacyjnych. Redakcja nie ponosi odpowiedzialności za wszelkie negatywne skutki wdrożonych zaleceń. Zawsze zasięgnij opinii specjalisty medycyny w powyższym zakresie.

Redakcja maluchity.pl

Zespół redakcyjny maluchity.pl z pasją zgłębia tematy diety, zdrowia i rozwoju dziecka. Naszym celem jest dzielenie się rzetelną wiedzą i sprawianie, by nawet najbardziej złożone zagadnienia były jasne i przyjazne każdemu rodzicowi. Razem dbamy o zdrowie i szczęście najmłodszych!

Może Cię również zainteresować

Potrzebujesz więcej informacji?