Podnoszenie nóżek do góry u niemowlęcia jest zwykle naturalnym etapem rozwoju, nazywanym „pływaniem” lub „samolotem”. Najczęściej pojawia się około 5. miesiąca życia i oznacza trening ważnych umiejętności ruchowych, a nie problem zdrowotny.
Czym jest „pływanie” niemowlęcia?
W tym okresie dziecko leżące na brzuchu unosi głowę, wygina kręgosłup, prostuje nogi i odrywa ręce od podłoża. Na plecach może z kolei podnosić nóżki, chwytać kolana albo bawić się stopami. Takie ruchy są sposobem ćwiczenia wyprostu, który wcześniej był mniej obecny, ponieważ u małego niemowlęcia dominuje pozycja zgięciowa.
Podnoszenie nóg nie pojawia się u każdego dziecka dokładnie w tym samym czasie. Rozwój przebiega w tak zwanych oknach rozwojowych, czyli przedziałach, w których dana umiejętność może pojawić się nieco wcześniej lub później. Różnica sięgająca kilku tygodni, nawet około sześciu, nie musi oznaczać nieprawidłowości.
„Pływanie” pomaga dziecku doskonalić równowagę, przenosić środek ciężkości i przygotowywać ciało do późniejszej pionizacji. Wyprost w biodrach wspiera przyszły wzorzec chodu, a aktywność mięśni pośladkowych pomaga stabilizować miednicę. Prawidłowa aktywność często prowadzi też do lepszego podporu na rękach, który poprzedza pojawienie się wysokiego podporu.
Jak wygląda prawidłowe „pływanie”?
Fizjologiczny wzorzec można obserwować przede wszystkim podczas leżenia na brzuchu. Zwykle obejmuje on następujące cechy:
- główka jest wysoko uniesiona i dziecko może swobodnie obserwować otoczenie,
- kręgosłup jest wygięty, a nogi wyprostowane w biodrach i kolanach,
- ręce znajdują się przed barkami lub dziecko potrafi oprzeć się na przedramionach,
- ruchy są aktywne, a dziecko może kołysać się do przodu, do tyłu lub na boki.
Podczas takiej aktywności niemowlę zwykle pozostaje zainteresowane otoczeniem i nie wygląda na cierpiące. Sam fakt, że nogi są przez chwilę napięte lub uniesione, nie wystarcza do rozpoznania problemu z napięciem mięśniowym.
Kiedy podnoszenie nóżek może niepokoić?
Najważniejsze jest nie pojedyncze zachowanie, lecz cały sposób poruszania się dziecka. Fizjologiczne „pływanie” trzeba odróżnić od sytuacji, w której niemowlę stale się pręży, nie potrafi korzystać z rąk i ma trudność z podejmowaniem swobodnej zabawy.
Warto skonsultować rozwój z fizjoterapeutą dziecięcym, jeśli obserwujesz kilka poniższych objawów:
- dziecko nie potrafi podeprzeć się na rękach lub przedramionach i stale cofa rączki,
- nie odpycha się od podłoża i nie podejmuje próby stabilizacji górnej części ciała,
- w leżeniu na plecach nie wyciąga rąk w stronę zabawki ani nie próbuje jej chwycić,
- nie interesuje się własnymi nogami, nie chwyta kolan i nie bawi się stopami pod kontrolą wzroku.
Niepokój może wzbudzać także wyraźny dyskomfort podczas ruchu, utrwalona asymetria albo brak możliwości zmiany pozycji. Takie objawy nie oznaczają konkretnej diagnozy, ale są powodem, by dziecko obejrzał specjalista. Fizjoterapeuta ocenia całość rozwoju, a nie tylko jeden ruch wyrwany z kontekstu.
Samo unoszenie nóżek, prostowanie ich czy chwilowe wyginanie ciała nie świadczy o mózgowym porażeniu dziecięcym ani o wzmożonym napięciu mięśniowym. Znaczenie ma częstotliwość zachowania, jego nasilenie, swoboda ruchów oraz to, czy dziecko potrafi również przyjąć inne pozycje i bawić się rękami oraz nogami.
Każde niemowlę rozwija się we własnym tempie, dlatego „pływanie” może pojawić się trochę wcześniej albo później niż około 5. miesiąca. Jeśli dziecko jest aktywne, zadowolone i stopniowo zdobywa kolejne umiejętności, podnoszenie nóżek najczęściej jest po prostu potrzebnym treningiem przed dalszym rozwojem ruchowym.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje badania ani porady lekarskiej lub fizjoterapeutycznej. Jeśli sposób poruszania się dziecka budzi Twój niepokój, skonsultuj się z fizjoterapeutą dziecięcym lub lekarzem, który może ocenić niemowlę bezpośrednio.
